Innym wzorem człowieka jest obraz ziemianina przedstawiany przez Mikołaja Reja w „żywocie człowieka poczciwego”. W utworze tym Rej nakreślił ideał szlachcica-ziemianina, człowieka uczciwego, żyjącego wedle przyjętych zasad. Reguły życia oparte są na radości, którą człowiek czerpie z wykonywania codziennych obowiązków, na zgodzie z przykazaniami Bożymi i harmonią przyrody, na spokoju własnego sumienia, cokolwiek człowiek czyni. Szczęście, przy odrobinie pomocy Bożej jest dla każdego w zasięgu ręki. Należy jedynie wystrzegać się pokus i wątpliwości, które plamią ludzki charakter i obciążają sumienie. Człowiek rodzi się jak czysta tablica, na której każde późniejsze doświadczenie jest zapisane i które kształtuje osobowość i charakter. Poczciwy szlachcic będący wychowywany w duchu religijnym, uczy się zawsze wybierać dobro, szanować wolność i niezależność. Każde dziecko powinno wyrabiać swoją sprawność fizyczną, która czasem jest ważniejsza od nauk ścisłych. W życiu należy zachować umiar i zdrowy rozsądek - nie można skupić się na żołnierskich wędrówkach po sławę i bogactwa, ani na dworskich intrygach, ani na wypełnianiu obowiązków obywatelskich, chociaż cnoty rycerskie są jak najbardziej potrzebne i pożyteczne. Umiejętności towarzyskie, czyli poczucie humoru, kultura osobista, znajomość zasad dyskusji i zawierania znajomości – są bardzo ważne w całym ludzkim życiu. O tym, jak człowieka postrzegają inni, decydują jego zachowania społeczne, umiejętności praktyczne, a nie teoretyczne wywody. Szlachcic powinien być uczynny i zaradny, powinien zjednywać sobie przyjaciół, szanować innych. Szlachcic ma poddanych chłopów. Nie wolno mu używać przemocy wobec nich. Pracę rolnika należy szanować, tak jak jego równe prawa, mimo niższego stanu społecznego. Człowiek powinien kierować się naturalnym porządkiem równowagi, czyli wszystkim z wymienionych sfer życia oddać odpowiedni moment swojej ziemskiej wędrówki. Ale najważniejsze, najbardziej czasochłonne i pochłaniające umysł i zdolności człowieka, jest właśnie życie ziemiańskie: szlacheckie i rodzinne. Szlachcic dba o siebie i swoją rodzinę. Jest odpowiedzialny i opiekuńczy. Życie ziemiańskie rozwija w człowieku cechy szlachetne i doskonali go w mądrości. Uczciwe, spokojne życie na wsi, pełnienie roli ojca, męża, gospodarza, dobrego sąsiada – wszystko to zbliża człowieka do szczęścia i nie pozwala bać się nieuchronnej śmierci. Tak jak mijają pory roku, tak i życie szlachcica powinno podlegać uporządkowanemu trwaniu. Szlachcic szanuje przyrodę, z radością serca patrzy na rozwijające się rośliny, na dorastające pociechy, mijające lata życia. Nie stroni od rozrywek, które dają odpoczynek i powiększają radość, kształtując znów cnoty towarzyskie. Żywot człowieka poczciwego jest dowodem zainteresowania się człowiekiem i sprawami ludzkimi. To człowiek jest w centrum Bożego świata. Ma on poznawać piękno i dobro Ziemi oraz nauki Kościoła tylko po to, aby samemu osiągnąć szczęście, aby zostawić po sobie wielkie dzieło życia. Życie ludzkie ma największą wartość. Wróżka nie żałuje niczego, co uczynił, ponieważ postępował w zgodzie ze swoim sumieniem, zdobył cnoty i może uczciwie stanąć przed Bogiem na końcu życia Jak widzimy na przytoczonych przykładach zainteresowanie człowiekiem w literaturze jest ogromne. Zagadnienie to poruszane jest i było bardzo szeroko. Wszystko co dotyczyło człowieka, było istotne i godne pióra pisarza. Rozległa jest zatem gama zainteresowań twórców. Znajdujemy tu naukę i zabawę, cierpienie i radość, pracę i odpoczynek, miłość, patriotyzm, troskę o losy kraju. Pisarze pisząc o człowieku chcieli pokazać jego wielkość i po części dać odpowiedź jak powinien on żyć, jakich zasad powinien przestrzegać. Stąd też zależnie od światopoglądu twórcy, spotykamy różne wzorce człowieka. Widzimy przegląd wszystkich klas społecznych. Mamy na przykład wzory mieszczan, magnaterii, szlachty a także zwykłych ludzi. Z drugiej strony możemy zauważyć też twórców, którzy nie zachwycają się człowiekiem, a wręcz przeciwnie - w swoich utworach starają się ukazać i wyśmiać ludzkie wady. Taka krytyka jest również potrzebna, gdyż pozwala człowiekowi dostrzec jego własne niedoskonałości, nie obrażając go przy tym. Jak widzimy temat był poruszany bardzo często i z różnych perspektyw. Najlepszym podsumowaniem utworów poświęconych człowiekowi będą dwa cytaty Josepha Konrada „Różni ludzie, różne mądrości” oraz „Człowiek jest zdumiewający, ale arcydziełem nie jest”